Interview: de oorsprong van Joepie

De Joepietocht bestaat dit jaar exact 50 jaar. Hoog tijd dus om op onderzoek te gaan over het ontstaan van Joepie. Bij wie kan je dan beter terecht met je vragen, dan bij de organisator van de allereerste Joepietocht: Bert Taeymans. Wij vuren vijf vragen op hem af.

Joepie 2 - 1967 - LIER (33)

  1. Van waar kwam het idee om iets als Joepie te organiseren?

Antwerpen organiseerde begin jaren 60 al een Jonghernieuwerrally voor de (toen enkel) Antwerpse KSA’ers. De organisatoren hadden zich gebaseerd op de toen heel populaire auto-rally’s: een rondrit met de wagen waarbij je af en toe controleposten passeerde en vragen moest oplossen. Die rally’s vielen heel erg in de smaak, omdat vele gezinnen toen voor het eerst een auto hadden. Ze verjongden het concept en maakten er een staptocht met proeven en tochttechnieken van.

In het werkjaar 1964-1965 kwam vanuit de Algemene Leiding de vraag dat er een nationaal initiatief zou zijn voor elke leeftijdsgroep. Jongknapen kregen een Zeedag, de Knapen gingen een dagje naar Bokrijk en Werkgroep Jonghernieuwers koos ervoor om een nationale versie te organiseren van de Antwerpse rally. Zo werd de ‘Nationale Jonghernieuwerrally’ geboren.

De bedoeling was dat alles nationaal georganiseerd werd, maar dat de tocht zou verlopen onder leiding van de eigen leid(st)ers. Op die manier wilden we banden smeden binnen de groepen: als je samen een uitdaging als Joepie aankunt, dan smeed je sterke vriendschapsbanden.

We wilden ook een samenhorigheidsgevoel creëren tussen alle wandelaars. Daarom was het zo belangrijk dat alles eindigde in X, waar alle stappers samenkomen en het gevoel hebben dat ze tot een grote groep van gelijkgestemden behoren. Ook toen was X al ultrageheim!

Joepie 3 - 1969 - WAREGEM (10)

  1. Waar kwam de naam dan vandaan? Was die er al van de eerste editie bij?

Ik was destijds leraar op het Kleinseminarie in Mechelen. Terwijl ik speelplaatstoezicht had, hoorde ik een jongen plots ‘JOEPIE!’ uitroepen. Ik weet nog altijd hoe die jongen heette: Anthonis. Ik dacht meteen: “Dat is een interessante kreet, daar valt mee te werken!”

Zo gezegd, zo gedaan en ik gebruikte de kreet op het briefpapier. Wanneer de stappers bij de controleposten hun opdrachten kregen, stond onderaan telkens in grote letters JOEPIE.

En toen creëerde Joepie zichzelf. Na de eerste Jonghernieuwerrally spraken de deelnemers gewoon van ‘de Joepie’! We zijn hen daar natuurlijk ook in gevolgd!

Daar heb ik trouwens nog een leuke anekdote over. Een hele tijd later maakte ik een afspraak met het KADOC om mijn KSA-archief daar onder te brengen. De brief die ik terugkreeg was geadresseerd aan ‘de heer Taeymans, stichter van het tijdschrift Joepie’!

  1. Nu krijgt iedereen die Joepie uitwandelt een mouwschildje. Hoe was dat in jullie tijd?

Mouwschildjes werden in die tijd nog niet gebruikt. Ons uniform was eerder sober, dus een veelheid aan schildjes was niet gepast. Wel kregen alle deelnemers een wimpeltje om op de rugzak te dragen. Dat was al zo in de Antwerpse uitvoering en die traditie hebben we overgenomen. Zoals er nu elk jar een nieuw logo is met bijpassend mouwschildje, was er toen ieder jaar een nieuw wimpeltje. Elke groep droeg ook een rugnummer voor de herkenbaarheid.

Joepie 4

  1. Wie nu verdwaalt, neemt zijn gsm en belt JOKO. Waren zij er ook al bij in het begin?

Ook bij de allereerste edities van Joepie moesten de deelnemers al zelf de route zoeken aan de hand van tochttechnieken. Met kaart en kompas in de hand kwam men toen nog door het ganse land. Af en toe belandden groepen dus ook al op het verkeerde pad.

De organisatie van JOKO, de centrale die je helpt als je verloren loopt, lag toen heel wat minder voor de hand. Van Google Maps hadden we nog nooit gehoord en ook gsm’s waren toen nog niet aan de orde. Wie verdwaalde, moest dus aankloppen bij de mensen thuis of binnengaan in een cafeetje en vragen om de telefoon te gebruiken.

De allereerste JOKO heette de ‘Dispatching’. Die naam komt van de Wereldtentoonstelling in 1958. Daar kwamen voor het eerst grote aantallen auto’s samen en om files te vermijden werden toen voor het eerst via de radio richtlijnen uitgestuurd. Daar hebben we dan ook de mosterd vandaan gehaald: een centrum met meerdere telefoonlijnen en waar alle tochtgegevens voorhanden waren.

Deze dispatching was maar in ‘embryo’ aanwezig. We beschikten over een kleine kelderkeuken en de enige huistelefoon stond halverwege de trap. We moesten ook werken met losse stafkaarten. Bij Joepie 2 hadden we al heel wat bijgeleerd en hadden we gezorgd voor een mooie locatie met een grote zaal en een aparte lokaal per werkkring. De volledige tochten waren uitgestippeld op stafkaarten in een kader en we hadden drie telefoonlijnen.

Joepie 2 - 1967 - LIER (19)

  1. Kan je ons verder nog iets vertellen over die mythische eerste editie van Joepie?

Bij het vertrek van de allereerste Joepietocht waren we helaas vergeten om het mooie weer te reserveren. Het regende, het sneeuwde, het hagelde: alle ergs dat je je kunt inbeelden kregen wij die dag over ons hoofd. Sommige stappers hadden vooraf ingeschreven, maar verschenen door het slechte weer niet op het appel. Toch konden we op zo’n 1300 à 1500 deelnemers rekenen, een opkomst waar we zeker trots op mochten en mogen zijn!

Joepie 2 - 1967 - LIER (22)Joepie 3 - 1969 - WAREGEM (24)